Text: Bì ma dúniya dán, wà síni tɛ́nà dúniya bán. `A tùma` ka jàn kósɛbɛ, mɔ̀gɔninfin` ni kúngo sogo`-u tùn bɛ ɲɔ́gɔn síra bɔ́. Bádenya` síra` àní tériya` síra` tùn bɛ ù ni ɲɔ́gɔn cɛ́. Sàn` dɔ́ kɛ́ra, kúngo sogo`u ka sɛ̀nɛfɛn` ma ɲà, `ka `a sábu` kɛ́ ù tùn ye ù ka jíri` bɛ́ɛ tìgɛ: sánji` ma nà ù fɛ̀ yèn. Mɔ̀gɔninfin`u tùn ye káran nádòn ù ká jíri`u lá ò sàn kélen` ná. Sánjiba` nàna ò-lu` fɛ̀ yèn, ù ka sɛ̀nɛfɛn`u sàbatira háali. Sònsannin, ní `a bɛ wéle kó Jáasòn, ò láfìlila kójùgu. Sògo`u tɔ́ɔrɔla kɔ́ngɔ` fɛ̀, háli ù tɛ kɛ́ta dɔ́n túgunni. Sé` bánna ù ye péwu. Ù bɛ́ka kèlen-kelen sa kɔ́ngɔ` fɛ̀. Sònsannin ka kèkun, bɛ́ɛ bɛ ò dɔ́n. Ò dè ye `a tó dón` dɔ́, Jáasòn wílila `ka sé tòro` mà, `ka í kánto: Né` térí Tòro, kámalenkɔrɔba` kɔ́nɔ fɛɛrɛ` mánà bán dón` mîn, `a bɛ sà ò dón`. Ní án ma dàbali wɛ́rɛ tìgɛ, kɔ́ngɔ` bɛ án bɛ́ɛ bìla Kólojɛbugu. Tòro ye `a jáabi kó: Kɔ̀rɔ Jáasòn, nê bɛ́ í ka bìla` lá sú` àní tìle. Hátɛ! Í ɲɛ́ bɛ́ dùnun` mîn ná nê bólo, ní án séra kà ɲɔ́gɔn fàamuya, án bɛ dúmu-ni` kɛ́ fó án sàgo` àní án dɔ̀ngɔn. Kɔ̀rɔ Sònsan, `a ɲɛ́fɔ jóona kàtuguni, bìla-ka-suma` tère` man ɲì.
| # | Token | Markup | Gloss |
|---|---|---|---|
| 1 | Bì | [L bì | today |
| 2 | ma | mà] | PFV.NEG |
| 3 | dúniya | [H dú.ní|yá] | world\ART |
| 4 | dán, | [H dán] | create |
| 5 | wà | [L wà] | well |
| 6 | síni | [H sí.ní] | tomorrow |
| 7 | tɛ́nà | [H tɛ́][L |nà] | FUT.NEG |
| 8 | dúniya | [H dú.ní|yá] | world\ART |
| 9 | bán. | [H bán] | end |
| 10 | |||
| 11 | `A | [L à] | 3SG |
| 12 | tùma` | [L tù.má] | time\ART |
| 13 | ka | <[L kā]> | QUAL.AFF |
| 14 | jàn | [L jàn] | long |
| 15 | kósɛbɛ, | [H kó-|sɛ́.bɛ́] | matter-serious |
| 16 | mɔ̀gɔninfin` | [L mɔ̀.gɔ̀-|nìn-|fín]<[L ` | human-DIM-black\ART-PL |
| 17 | ni | nì]> | and |
| 18 | kúngo | [H kún.gó | wilderness\ART |
| 19 | sogo`-u | só.gó]<[L -|ū]> | animal\ART-PL |
| 20 | tùn | [L tùn | PST |
| 21 | bɛ | bɛ̀] | IPFV.AFF |
| 22 | ɲɔ́gɔn | [H ɲɔ́.gɔ́n] | RECP |
| 23 | síra | [H sí.rá] | road |
| 24 | bɔ́. | [H bɔ́] | exit |
| 25 | |||
| 26 | Bádenya` | [H bá-|dén-|ya̋]<[L `]> | mother-child-ABSTR |
| 27 | síra` | [sí.rá] | road\ART |
| 28 | àní | [L à][H -|ní] | 3SG-and |
| 29 | tériya` | [H té.rí-|yá]<[L `]> | friend-ABSTR |
| 30 | síra` | [si.rá] | road\ART |
| 31 | tùn | [L tùn | PST |
| 32 | bɛ | bɛ́] | BE |
| 33 | ù | [L ù] | 3PL |
| 34 | ni | [H nì] | and |
| 35 | ɲɔ́gɔn | [H ɲɔ̀.gɔ̀n] | RECP |
| 36 | cɛ́. | [H cɛ̀] | between |
| 37 | |||
| 38 | Sàn` | [L sǎn]<[L `]> | year\ART |
| 39 | dɔ́ | [H dɔ́] | a |
| 40 | kɛ́ra, | [H kɛ́-|rá] | do-PFV.INTR |
| 41 | kúngo | [H kún.gó | wilderness\ART |
| 42 | sogo`u | só.gó]<[L -|ū | animal\ART-PL |
| 43 | ka | ká]> | POSS |
| 44 | sɛ̀nɛfɛn` | [L sɛ̀.nɛ̀-|fɛ́n]<[L ` | agriculture-thing\ART |
| 45 | ma | mā]> | PFV.NEG |
| 46 | ɲà, | [L ɲà] | succeed |
| 47 | `ka | [L kà] | INF |
| 48 | `a | [L à] | 3SG |
| 49 | sábu` | [H sá.bű]<[L `]> | cause\ART |
| 50 | kɛ́ | [H kɛ́] | do |
| 51 | ù | [L ǔ] | 3PL |
| 52 | tùn | [L tùn | PST |
| 53 | ye | yé] | PFV.TR |
| 54 | ù | [L ù | 3PL |
| 55 | ka | kà] | POSS |
| 56 | jíri` | [H jí.rí]<[L `]> | tree\ART-PL |
| 57 | bɛ́ɛ | [H bɛ́ɛ] | all |
| 58 | tìgɛ: | [L tì.gɛ̀] | cut |
| 59 | sánji` | [H sán-|ji̋] | sky-water\ART |
| 60 | ma | <[L mā]> | PFV.NEG |
| 61 | nà | [L nǎ] | come |
| 62 | ù | [L ǔ] | 3PL |
| 63 | fɛ̀ | [L fɛ̄] | by |
| 64 | yèn. | [L yèn] | there |
| 65 | |||
| 66 | Mɔ̀gɔninfin`u | [L mɔ̀.gɔ̀-|nìn-|fín]<[L -|ū]> | human-DIM-black\ART-PL |
| 67 | tùn | [L tùn | PST |
| 68 | ye | yè] | PFV.TR |
| 69 | káran | [H ká.rán] | care |
| 70 | nádòn | [H ná][L -|dòn] | CAUS-enter |
| 71 | ù | [L ù | 3PL |
| 72 | ká | kà] | POSS |
| 73 | jíri`u | [H jírí]<[L -|ù]> | tree\ART-PL |
| 74 | lá | [H lá] | at |
| 75 | ò | [L ǒ] | that |
| 76 | sàn | [L sàn] | year |
| 77 | kélen` | [H ké.lén]<[L `]> | one\ART |
| 78 | ná. | [H ná] | at |
| 79 | |||
| 80 | Sánjiba` | [H sán-|jí-|bá] | sky-water-AUGM\ART |
| 81 | nàna | [L nà-|ná] | come-PFV.INTR |
| 82 | ò-lu` | [ò-|lú] | that-PL2 |
| 83 | fɛ̀ | [L fɛ̌] | by |
| 84 | yèn, | [L yèn] | there |
| 85 | ù | [L ù | 3PL |
| 86 | ka | ká] | POSS |
| 87 | sɛ̀nɛfɛn`u | [L sɛ̀.nɛ̀-|fɛ́n]<[L -|ū]> | agriculture-thing\ART-PL |
| 88 | sàbatira | [L sà.bà|tì-|rà] | prospere-PFV.INTR |
| 89 | háali. | [H háá|lí] | very |
| 90 | |||
| 91 | Sònsannin, | [L sòn|sàn-|nìn] | hare-DIM\ART |
| 92 | ní | [H ná | if |
| 93 | `a | à] [L ` | 3SG |
| 94 | bɛ | bɛ́] | IPFV.AFF |
| 95 | wéle | [H wé.lé] | call |
| 96 | kó | [H kó] | QUOT |
| 97 | Jáasòn, | [H Jáa][L |sòn] | N.PROP |
| 98 | ò | [L ò] | that |
| 99 | láfìlila | [H lá][L -fì.lì-|là] | CAUS-throw-PFV.INTR |
| 100 | kójùgu. | [H kó][L -|jù.gù] | matter-bad |
| 101 | |||
| 102 | Sògo`u | [L sògó]<[L -|ū]> | animal\ART-PL |
| 103 | tɔ́ɔrɔla | [H tɔ́ɔ.rɔ́-|lá] | suffer-PFV.INTR |
| 104 | kɔ́ngɔ` | [H kɔ́n.gɔ́] | hunger\ART |
| 105 | fɛ̀, | [L fɛ̀] | by |
| 106 | háli | [H hálí] | even |
| 107 | ù | [L ù | 3PL |
| 108 | tɛ | tɛ́] | IPFV.NEG |
| 109 | kɛ́ta | [H kɛ́-|tá] | do-PTCP.POT |
| 110 | dɔ́n | [H dɔ́n] | know |
| 111 | túgunni. | [H tú.gún|ní] | again |
| 112 | |||
| 113 | Sé` | [H sé]<[L `]> | power\ART |
| 114 | bánna | [H bán-|ná] | end-PFV.INTR |
| 115 | ù | [L ù | 3PL |
| 116 | ye | yè] | as |
| 117 | péwu. | [H pé.wú] | totally |
| 118 | |||
| 119 | Ù | [L ù] | 3PL |
| 120 | bɛ́ka | [H bɛ́-|ka] | PROG |
| 121 | kèlen-kelen | <[L kè.lèn-|kè.lèn | one-one |
| 122 | sa | sá]> | die |
| 123 | kɔ́ngɔ` | [H kɔ́n.gɔ́] | hunger\ART |
| 124 | fɛ̀. | [L fɛ̀] | by |
| 125 | |||
| 126 | Sònsannin | [L sòn|sàn-|nin | hare-DIM\ART |
| 127 | ka | ká] | QUAL.AFF |
| 128 | kèkun, | [L kè.kùn] | sly |
| 129 | bɛ́ɛ | [H bɛ́ɛ | all |
| 130 | bɛ | bó] | IPFV.AFF |
| 131 | ò | [L ò] | that |
| 132 | dɔ́n. | [H dɔ́n] | know |
| 133 | |||
| 134 | Ò | [L ǒ] | that |
| 135 | dè | [L dè | FOC |
| 136 | ye | yá | PFV.TR |
| 137 | `a | á][L `] | 3SG |
| 138 | tó | [H tó] | remain |
| 139 | dón` | [H dón]<[L `]> | day\ART |
| 140 | dɔ́, | [H dɔ́] | a |
| 141 | Jáasòn | [L Jáa][H|sòn] | N.PROP |
| 142 | wílila | [H wí.lí-|lá] | rise-PFV.INTR |
| 143 | `ka | [L kà] | INF |
| 144 | sé | [H sé] | arrive |
| 145 | tòro` | [L tò.ró] | rat\ART |
| 146 | mà, | [H mà] | ADR |
| 147 | `ka | [L kà] | INF |
| 148 | í | [H í] | REFL |
| 149 | kánto: | [H kán-|tó] | voice-remain |
| 150 | |||
| 151 | Né` | [H né][L `] | 1SG |
| 152 | térí | [H té.rí] | friend |
| 153 | Tòro, | [L tò.rò] | rat |
| 154 | kámalenkɔrɔba` | [H ká|má.lén-|kɔ́.rɔ́-|bá][L `] | youth-old |
| 155 | kɔ́nɔ | [H kɔ́.nɔ́ | belly |
| 156 | fɛɛrɛ` | fɛ́ɛ.rɛ́] [L `] | means\ART |
| 157 | mánà | [H má][L |nà] | COND |
| 158 | bán | [H bán] | end |
| 159 | dón` | [H dón][L `] | day\ART |
| 160 | mîn, | [H mín] | REL |
| 161 | `a | [L à | 3SG |
| 162 | bɛ | bɛ́] | IPFV.AFF |
| 163 | sà | [L sā] | die |
| 164 | ò | [L ò] | that |
| 165 | dón`. | [H dó]<[L ǹ]> | day\ART |
| 166 | |||
| 167 | Ní | [H ní] | if |
| 168 | án | [H án | 1PL |
| 169 | ma | ma̋] | PFV.NEG |
| 170 | dàbali | [L dà|bà.lì] | way |
| 171 | wɛ́rɛ | [H wɛ́.rɛ́] | other |
| 172 | tìgɛ, | [L tì.gɛ̀] | cut |
| 173 | kɔ́ngɔ` | [H kɔ́n.gɔ̋] | hunger\ART |
| 174 | bɛ | <[L bɛ̄]> | IPFV.AFF |
| 175 | án | [H án] | 1PL |
| 176 | bɛ́ɛ | [H bɛ́ɛ́] | all |
| 177 | bìla | [L bì.là] | put |
| 178 | Kólojɛbugu. | [H kóló-|jɛ́-|búgú] | bone-white-hut |
| 179 | |||
| 180 | Tòro | [L tòr.o | rat\ART |
| 181 | ye | yá | PFV.TR |
| 182 | `a | á][L `] | 3SG |
| 183 | jáabi | [H jáa.bí] | answer |
| 184 | kó: | [H kó] | QUOT |
| 185 | |||
| 186 | Kɔ̀rɔ | [L kɔ̀.rɔ̀] | elder |
| 187 | Jáasòn, | [H Já.á][L |sòn] | N.PROP |
| 188 | nê | [H né][L `] | 1SG.STR |
| 189 | bɛ́ | [L bɛ́] | BE |
| 190 | í | [H í | 2SG |
| 191 | ka | ka̋] | POSS |
| 192 | bìla` | [L bì.lá]<[L `]> | disposal\ART |
| 193 | lá | [H lá] | at |
| 194 | sú` | [H sú] | night\ART |
| 195 | àní | [L à][H -|ní] | 3SG-and |
| 196 | tìle. | [L tì.lè] | day |
| 197 | |||
| 198 | Hátɛ! | [H há|tɛ] | sure |
| 199 | Í | [H í] | 2SG |
| 200 | ɲɛ́ | [H ɲɛ́] | eye |
| 201 | bɛ́ | [H bɛ̋] | BE |
| 202 | dùnun` | [L dù.nún]<[L `]> | drum\ART |
| 203 | mîn | [H mín][L `] | REL |
| 204 | ná | [H ná] | at |
| 205 | nê | [H né][L `] | 1SG.STR |
| 206 | bólo, | [H bóló], | CNTRL |
| 207 | ní | [H ní] | if |
| 208 | án | [H án] | 1PL |
| 209 | séra | [H sé-rá] | arrive-PFV.INTR |
| 210 | kà | [L kà] | INF |
| 211 | ɲɔ́gɔn | [H ɲɔ́.gɔ́n] | RECP |
| 212 | fàamuya, | [L fàa.mù-|yà] | understand-ABSTR |
| 213 | án | [H án | 1PL |
| 214 | bɛ | bɛ́] | IPFV.AFF |
| 215 | dúmu-ni` | [H dú.mú-|ní]<[L `]> | eat-NMLZ\ART |
| 216 | kɛ́ | [H kɛ́] | do |
| 217 | fó | [H fó] | till |
| 218 | án | [H án] | 1PL |
| 219 | sàgo` | [L sà.gó] | will\ART |
| 220 | àní | [L à][H ní] | and |
| 221 | án | [H án]` | 1PL |
| 222 | dɔ̀ngɔn. | [L dɔ̀n.gɔ̀] | desire\ART |
| 223 | |||
| 224 | Kɔ̀rɔ | [L kɔ̀.rɔ́] | elder |
| 225 | Sònsan, | [L sòn|sàn] | hare |
| 226 | `a | [L à] | 3SG |
| 227 | ɲɛ́fɔ | [H ɲɛ́-|fɔ́] | eye-say |
| 228 | jóona | [H jóo.ná] | quickly |
| 229 | kàtuguni, | [L kà|tù.gù|nì] | because |
| 230 | bìla-ka-suma` | [L bì.là-|kà-|sú.má] | leave-INF-cool\ART |
| 231 | tère` | [L tè.ré] | chance\ART |
| 232 | man | <[L mān]> | QUAL.NEG |
| 233 | ɲì. | [L ɲì] | good |